MZ - Aforizmë: H. A. Korça

Pasurinë mund ta vjedhin, por diturinë jo.
Ai që ta ruan të fshehtën të do me shpirt.

Fruti_dhe_lulja_e_dardhes Dardha (Pyrus communus).
Në Shqipëri duke u nisur vetëm nga fakti se ka shumë fshatra që quhen Dardhë, mendohet se kjo pemë tek ne duhet të jetë shumë e vjetër   dhe në këtë kuadër kuptohet se edhe në zonën e Korçës, dardha duhet të jetë shumë e vjetër. Tek ne, janë të evidentuara, qysh prej kohësh të quajturat, Dardha të egra të vëndit, ndërsa në Gorë dhe në Opar njihen gjërësisht të quajturat, Dardhushka dhe Gorica.  

 Dardhushkat konsiderohen si dardha të egra, kanë një trung që arrin lartësinë rreth 20 m, gjethe të vogla të sharrëzuara, frut shumë të vogël, të rrumbullaktë, që mund të haet vetëm kur nxihet. Këto tek ne janë përdorur gjërësisht si nënshartesa.  Deri në vitin 1956 në trevën tonë njiheshin këto varietete shumë të vjetra, Dardha Borzdongalle, Kajkushka (dimërore), Dardha e Bozhigradit, Zimirka (dimërore, gjë kjo që duket edhe nga emri), Tiranka (Stambollka), Dardha Rrutullare, Kakllanja.  Brozdongallja ishte një dradhë me trung të lartë, që gjendej edhe brenda në qytetin e Korçës, me frut të rrumbullaktë, jo fort simetrik, me aromë, piqej vonë dhe merrte ngjyrë të verdhë, e ëmbël, me tul të bardhë dhe të lëngshëm. Dardha Rrotullare ka qënë mjaft e përhapur në Gorë, ishte me frut të verdhë, formë plloçake, e ëmbël dhe e hershme. Kallanja, gjendej në fshatin Vinçan, gjethet kishin një pushëzim interesant, fruti kur piqej në gusht - shtator, i nxihej lëkura dhe bëhej shumë i ëmbël, mendohej se ishte një kryqëzim i dardhës me goricën. Stambollka ishte një dardhë me pjekje të vonshme, që më pas u emërtua Tiranka. Ajo u fut tek ne prej Ohri dhe Resnje. Në Gorë ka patur një soj tepër të njohur i cili quhej Sherbetlie, kjo piqej në gusht kish frut të gjatë, të madh, të ëmbël.  
Ndërkaq më 1929 sipas literaturës janë furnizuar pemtoret e Shqipërisë me material nga Padova e Italisë, me sojet Buona Louisa dhe Williams (Gushtake). Më 1933 janë importuar nga Firencia e Italisë sojet, Abate Fetele (Qafëgjata), Gentil Bianco (Labinoti), Passe Grassana (Dimërorja 1). ,  Së fundi themi se në Tërovë, para vitit 1956 u introduktuan këto lloje, Buona Louisa, Gentil Bianco, Williams dhe Abate Fetel  , ndërsa më 1951 – 1954, fidanishtet kishin këto struktura, në Korçë, Williams 50%, Sherbetlie, 20%, Passe Grassana 20%, etj., në Bilisht, Passe Grassana, 30%, Beure 25%, Dardha e Bozhigradit 20%, Soje të tjera Vëndi 5%, etj., në Pogradec, Williams 45%, Sherbetlie 25%, Passe Grassana 30%, në Ersekë, Passe Grassana 50% dhe Beure 50%. 


Njerrë nga, punimi me titull:
Erozioni gjenetik dhe mbijetesa e sojeve,

 të bimëve bujqësore të traditës,
në zonën e Korçës.
,
94fq. 2011,
Ilia V. Ballauri





 
Lexoni gjithashtu / More Articles :

» BK/SHJT - Mbi xhiron në Korçë. - Skicë

Përgatiti: dr. Ilia V. BallauriNë Korçë, shëtitja në bulevardin qëndror të qytetit, ka qënë të paktën për njëqind vjetët e fundit, një prej mënyrave kryesore dhe në kohë të caktuara mbase e vetmja, e çlodhjes, e qetësimit shpirtëror, e argëtimit, e marrëdhënieve shoqërore, për qytetarët tanë. Bulevardi, xhiroja pra...

» BK/N - Gjenetika - Statistika matematike: Mbi vërtetësinë e eksperimenteve të G. Mendelit

Në vitin 1936 Ronald A. Fisher në një punim statistikor të kryer mbi eksperimentet e G. Mendelit (1), hodhi mendimin se këto eksperimente janë, “too - good - to - be - true”, (shumë të mira, për të qënë të vërteta), pra aq të sakta sa brenda logjikës probabilistike është vështirë, ose thuajse e pamundur, që rezultatet e...

» KE1/31 - Bliri

Bliri (Latn. Tilia cordata L.) është drupyjori karakteristik i bulevardeve të Korçës, të cilat janë zbukuruar me këtë specie, aty nga vitet ’60. Para këtyre viteve bulevardet kishin në të dy anët në shumicën e rasteve akacie, ose si quhen në gjuhën e popullit, ‘rogovecka’.   Bliri i bulevardeve të Korçës në vartësi të...

» KE8/14 - Rrapet e Shën Mërisë në Korçë.

 Korça nuk është zonë e pasur me rrape, përkundrazi ka qënë e pasur me plepa. Plepa kish në ish sallahana e dikurshme, plepa kish në kishën e dikurshme “Burimi jetëdhënës" (Mitropolia), para vitit, 1927 -28, d.m.th. përpara se të fillonin ndërtimet për Mitropolinë e re, ku sot është Muzeu i artit mesjetar, plepa kish tek...

» BK/N - Sojet e vjetra të piperkës në zonën e Korçës.

Piperka (Capsicum anum)Korça është, ndër zonat që ka numrin më të madh të llojeve autoktone të specit, macrocarpa. Së pari përmëndim sojin Gogozhare, që në një përshkrim të vitit 1958 thuhej se fruti kish formën e domates, të shtypur, tul të trashë, të fortë, të shijshëm dhe se gjatë pjekjes kalonte ngjyrat nga jeshil në...

Share