Duke ditur vlerën e një sërë artikujve ushqimorë kryesorë të konsumit të përditshëm, (të quajtura sot, si “artikuj të shportës”), duke ditur se edhe të ardhurat mesatare të një zanaçiu fillestar, të rëndomtë, (kallfe), ishin në ato kohë rreth 3-4 aspra (apo akçe) në ditë, ndërsa për një usta 10 aspra, a diçka më shumë në ditë, mund të llogaritet dhe pastaj të imagjinohet, niveli i jetesës që bënin njerëzit e zakonshëm, rreth 300 vjet më parë, me atë që kanë sot.

Shënim:

1) Lista që është paraqitur më poshtë, i referohet qytetit të Beratit, i cili në ato kohë, për Shqipërinë e Jugut, zotëronte ndoshta tregun më të zhvilluar dhe më të pasur në vënd.

2) Tabela në fjalë është nxjerrë nga botimet e Akad. Shkenc. Shqipërisë, aut. Z. Shkodra, tek punimi: “Esnafet Shqiptare” fq. 106, v. 1973.

3) Të dhënat jepen në sasinë korresponduese në kg. të blerë për mallin përkatës me 10 aspra. Nga ana jonë këto të dhëna, janë kthyer për 1 aspër dhe konkretisht, pra kemi:

 

Artikulli	Viti 1680	Viti 1736
Bukë	0,48	0,43
Simite	0,24	0,21
Mish shqerre	0,16	0,13
Mish lope	0,18	0,20
Djathë	0,11	0,11
Gjalpë	0,04	0,04
Ullinj	0,21	0,19
Vaj ulliri	0,05	0,04
Qumësht	0,32	0,32
Majltë	0,05	0,04
Sapun	0,09	0,07

*

Duke bërë llogaritjet e mëposhtme (I.V.B.), mund të bëhen njëkohësisht edhe krahasime, për të cilat çdokush mund të nxjerrë, konkluzionet e veta dhe konkretisht:

1) Në vitet 1600 - 1700, duke ditur se një ditë pune e mirë në ato kohëra paguhej 10 aspra, nisur nga tabela e mësipërme mund të themi se me këto të holla mund të blihej:

me 4 aspr. (4 x 0.48) afrs. 2kg bukë,

me 3 aspr. (3 x 0.18) afrs.0.5kg mish

me 3 aspr. (3 x 0.11) afrs.0.3kg djath

Gjithsej: 10 aspra.

*

2) Në vitet 1980, po këto artikuj të kësaj shporte minimale, afërsisht kostonin:

2kg bukë kostonte      40 lek

0,5 kg mish kostonte   97 lek

300gr djathë kostonte  51 lek

Gjithsej:  188 lek të vjetra.

*

3) Në vitin 2012, po këto artikuj, të kësaj shporte minimale afërsisht kostojnë:

2kg bukë kostojnë      2000 lek

0,5 kg mish koston     3500 lek

300gr djathë koston   1500 lek

Gjithsej:  7000 lek të vjetra